කඨින චීවරයක විනය සීමා

විනය පිටකයේ කඨිනක්ඛන්ධකය ඇසුරින් බුදු දහමේ උතුම්ම පූජාව දෙස බලමු.

සුපින්වත් බෞද්ධ ජනතාවගේ පරම පූජනීය හා අභිමානවත් ආගමික උත්සව සමය වස්සාන කාලයයි. තෙමසක් පුරා පැවැත්වෙන වස්සාන පින්කම් මාලාවේ අග්‍රඵලය මෙන් ම අට මහා කුසලයන් අතරින් පළමුවැන්න ලෙස සැලකෙන්නේ කඨින චීවර පූජාවයි.

කඨින යන්නෙහි අර්ථය ‘තද’, ‘දෘඪ’ හෝ ‘නොසෙල්විය හැකි’ යන්න යි. සසුන තුළ වෙනත් කිසිදු පින්කමකට වඩා බලවත්, ආනන්තරිය පාපකර්මයක් හැර වෙනත් කිසිදු අකුසලයකින් වැළැක්විය නොහැකි මහත්ඵල මහානිශංස ලබා දෙන පින්කමක් බැවින් මෙයට ‘කඨින’ යන නාමය ව්‍යවහාර කෙරේ.

විනය පිටකයේ මහාවග්ග පාලියට අයත් ‘කඨිනක්ඛන්ධකය’ තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේ කඨින චීවරයක් පිළියෙළ කළ යුතු ආකාරය සහ ඊට අදාළ විනයානුකූල රීතීන් දේශනා කොට ඇත.

උත්පත්ති කතාව

පාවෙය්‍යක භික්ෂූන් වහන්සේ තිස් නමක් චාතුර් මාසය අවසානයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ බැහැ දැකීමට සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයට වැඩම කිරීම සඳහා මඟට පිළිපන් අවස්ථාව.

මඟදී වැසි වැටීම නිසා උන්වහන්සේගේ සිවුරු තෙමී, කිඩෝබා සහිත ව, දැඩි පරිශ්‍රමයකින් යුතු ව පැමිණීම.

කඨිනත්තාරාරය

බුදුරජාණන් වහන්සේ එම භික්ෂූන් වහන්සේගේ දුෂ්කරතා දැක, භික්ෂූන් වහන්සේට වස් කාලය නිමවීමෙන් පසු ‘කඨින සිවුරු අනුමත කිරීමේ’ (කඨිනත්තාරාරය) විනය විධානය පැනවීම.

සුදුසුකම් ලත් සීමාවන් සහ කාලය

වස් කාලය නිවැරැදි ව සපුරා ගත් භික්ෂූන් වහන්සේට පමණක් කඨින චීවරය හිමිවීම.

කඨින සිවුරක විශේෂ අනුසස්

කඨින සිවුරක් අනුමත කර ගත් භික්ෂූන් වහන්සේට විනයානුකූල ව හිමි වන විශේෂ ප්‍රතිලාභ 5ක් (පංචානිසංස) කඨින කන්ධකයේ විස්තර වේ.

අනාචාරචාරය

අනෙකුත් භික්ෂූන් සමඟ එකතු වීමේ දී හෝ ගමනක් යෑමේ දී හෝ සිවුරු පරීක්ෂා කිරීමෙන් තොරව, ආරාමයෙන් බැහැරට යෑමට හැකි වීම. (නිසි පාලනය යටතේ)

අසම්මාදානචාරය

තෙචීවරයෙන් (සිවුරු තුනෙන්) තොරව වෙනත් තැනක වාසය කිරීමට හැකි වීම.

ගණභෝජනය

ආරාමවල දී හෝ දායකයන්ගේ නිවෙස්වල දී පවත්වන විශේෂ ගණභෝජනවලට (කණ්ඩායම් සංග්‍රහවලට) පිළිමත් ව සහභාගි විය හැකි වීම.

යාවදත්ථ චීවරය

තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි අතිරේක සිවුරු (කැමති ප්‍රමාණයක්) තබා ගැනීමට හැකි වීම.

චීවර උප්පාද

එම වස් ආසන්නයේ ලැබෙන සිවුරු පූජා ආදිය කඨිනානිසංස ලැබූ භික්ෂූන් වහන්සේ අතර අයිතිවාසිකම් මත බෙදී යෑම.

කඨින චීවරයක් සකස් කිරීමේ විනයානුකූල පදනම

කඨිනක්ඛන්ධකයට අනුව, කඨින චීවරයක් පිළියෙළ කිරීම සහ පූජා කිරීම යනු අතිශයින් ම ශුද්ධ වූත්, විනයානුකූල වූත් ක්‍රියාවලියකි. සාමාන්‍ය සිවුරකට වඩා කඨින සිවුරක් විශේෂ වන්නේ එය පිළියෙළ කරන ආකාරයේ ඇති දැඩි විනය සීමා නිසාවෙනි.

දිනක් ඇතුළත

කඨිනක්ඛන්ධකයේ දැක්වෙන ප්‍රධානතම නියමය වන්නේ කඨින චීවරය සඳහා වන රෙදිකඩ එදින ම එනම් අරුණෝදයක් සහ ඊළඟ අරුණෝදය අතර කාලය ඇතුළත සම්පූර්ණයෙන් ම සකසා අවසන් කළ යුතු වීමයි.

රෙදි කඩ කැපීම

පණ්ඩූකරණය කිරීම (සායම් පෙවීම) සහ සංඝයා වෙත පූජා කොට කඨිනත්ථාරය (කඨින විනය කර්මය) ඉටු කිරීම යන මේ සියලු පියවර එක ම දිනක් තුළ නිම විය යුතු ය. එසේ නොවන සිවුරකින් කඨින අත්ථාරය සාර්ථක නොවන බව බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළහ.

ශ්‍රමයේ සහ භක්තියේ ප්‍රකාශනයකි.

අතීතයේ කඨින සිවුර සකස් කළේ මහා සංඝ රත්නය සහ දායක දායිකාවන්ගේ සාමූහික කැපවීමෙනි. දායකයන් විසින් පූජා කරන ලද රෙදි කඩ (හෝ එකතු කරගත් පාංශුකූල රෙදි) එකම දිනක දී නූල් අඹරා, රෙදි වියා, කපා, මසා, කසාය වර්ණ ගන්වා සකස් කරන ලදී. එමඟින් සංඝයා වහන්සේගේත්, ගිහි පින්වතුන්ගේත් සමඟිය සහ සාමූහිකත්වය පිළිබිඹු විය.

කැප වූ රෙදිකඩක් වීම

කඨින සිවුරක් පිළියෙළ කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා රෙදිකඩ පිරිසිදු සිතින් පූජා කළ එකක් විය යුතු ය. කඨිනක්ඛන්ධකයේ දැක්වෙන පරිදි පහත සඳහන් අක්‍රමිකතාවලින් තොර විය යුතු ය.

සිවුරක් ලබා ගැනීමේ අරමුණින් පෙරඟිති හෝ ඇඟවීම් කර ලබා ගත් රෙදි, වක්‍ර අයුරින් කතා කරමින් දායකයන් ලවා පූජා කරවා ගත් රෙදි, රවටා හෝ චාටු බස් කියා ලබා ගත් රෙදි.

එවැනි අයථා ක්‍රමවලින් ලබා ගන්නා ලද රෙදි කඨින චීවරයක් සකස් කිරීමට අකැප (අකප්පිය) වන අතර, එයින් සිදු කරන කඨින විනය කර්මය ද අවලංගු වේ.

විනය පියවර

විනය පිටකයේ චීවරක්ඛන්ධකයේ හා කඨිනක්ඛන්ධකයේ දැක්වෙන පරිදි සිවුරක් පිළියෙළ කිරීමේ දී පහත සඳහන් අංග සම්පූර්ණ විය යුතු ය.

මගධ කෙතේ ආකෘතියට

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නියමයට අනුව, ආනන්ද හිමියන් විසින් මගධ රටේ කෙත්වතු බෙදා ඇති ආකාරයට අනුව සිවුරේ කොටස් වෙන් කරන ලදි. ඒ අනුව අට්ඨ, මණ්ඩල, අඩ්ඪමණ්ඩල, විවට්ට, අනුවට්ට ආදී කොටස්වලට රෙදි කඩ කපා වෙන් කරනු ලැබේ. මෙසේ කැපීමෙන් සිවුරේ වෙළෙඳ වටිනාකම නැති වී යයි.

මසා එකතු කිරීම

වෙන් කළ රෙදි කැබලි විනයානුකූල නූල් මඟින් මසා එකතු කරනු ලබයි.

සායම් පෙවීම

මසා නිම කළ සිවුර ගස්වල මුල්, පොතු, කොළ, මල්, ගෙඩි ආදියෙන් ලබා ගන්නා ස්වභාවික කසාය වර්ණයෙන් වර්ණ ගන්වනු ලැබේ.

කප්පබින්දුව තැබීම

සිවුර පරිභෝජනයට පෙර එහි අයිනක කුඩා කළු හෝ නිල් හෝ පැහැති තිළිණයක් (කප්පබින්දුව) තැබිය යුතු ය. එය අලුත් ඇඳුම් කෙරෙහි ඇති වන ඇලීම සහ තණ්හාව නැති කිරීම උදෙසා කෙරෙන විනයානුකූල පියවරකි.

කඨින අත්ථාරය සහ සාංඝික විනය කර්මය

කඨින චීවරය සකස් කර අවසන් වූ පසු, එය විහාරස්ථානයේ වස් විසූ සමස්ත මහා සංඝ රත්නය වෙත පූජා කරනු ලැබේ. කඨින චීවරය යනු පෞද්ගලික පූජාවක් නොව සාංඝික පූජාවකි.

පූජා කිරීමෙන් අනතුරුව වස් විසූ භික්ෂූන් වහන්සේ රැස්ව ‘ඤත්ති දුතිය කම්මවාචාවෙන්’ අදාළ වස් කාලය පුරා කැපවීමෙන් කටයුතු කළ, චීවර දැරීමට සුදුසු ම භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට එම කඨින චීවරය පැවරීම සිදු කරති. අනතුරුව එම භික්ෂූන් වහන්සේ විසින් කඨින චීවරය ඇතිරීම (කඨිනත්ථාරය) සිදු කරනු ලබයි.

කඨිනක්ඛන්ධකයෙහි දැක්වෙන මූලික නිදානය සහ පංචානිසංසවලට අමතරව විනය පිටකයේ මහාවග්ග පාලියට අයත් මෙම ඛන්ධකයෙහි කඨින අත්ථාරය (කඨින සිවුර ඇතිරීම), එහි විනයානුකූල නීතිරීති සහ බිඳී යන ආකාරය පිළිබඳ තවත් වැදගත් කරුණු රැසක් සවිස්තර ව දැක්වේ.

එම අමතර විනයානුකූල කරුණු පහත පරිදි කොටස් කිහිපයකින් දැක්විය හැකි ය.

කඨින අත්ථාරයට සුදුසු සහ නුසුදුසු අවස්ථා (අත්ථාර/ අනත්ථාර)

කඨින සිවුරක් ඇතිරීම (පැතිරවීම) විනයානුකූල ව නිවැරැදි වීමට සහ සිද්ධවීමට බලපාන කරුණු කඨිනක්ඛන්ධකයෙහි පැහැදිලි කර ඇත.

නොකළ යුතු / නුසුදුසු ක්‍රම (අනත්ථාර)

අකප්පිය වස්තුවෙන් කඨිනය ඇතිරීම- කැප නොවන (වස්ත්‍ර නෙමෙයි වෙනත් දේ) නොකැප ක්‍රමවලින් (උදා – නිමිත්තකම්ම, පරිකතා ආදියෙන් ඉල්ලා ලබා ගත්) ලැබුණු සිවුරෙන් කඨිනය නොඇතිරිය හැකි ය.

නියමිත පරිමාණය නොමැතිවීම –

සුදුසු පරිමාණයට වඩා කුඩා හෝ නියමිත පරිදි කපා මසා නොමැති හෝ රජන (සායම්) නොකළ වස්ත්‍රයකින් කඨිනය ඇතිරිය නොහැකි ය.

සංඝයාගේ සම්මුතියකින් තොරව – කඨින වස්ත්‍රය සඟසතු ව පූජා කර, සංඝයා විසින් විනය කර්මයකින් (ඥත්තිදුතිය කම්මවාචාවෙන්) සුදුසු භික්ෂුවකට පවරා නොදී තනි ව ඇතිරිය නොහැකි ය.

නිවැරැදි ආකාරය (අත්ථාර)

අලුත් වස්ත්‍රයක්, අලුත් වැනි වස්ත්‍රයක්, පාංශුකූල වස්ත්‍රයක් හෝ වෙළෙඳපොළෙන් ගත් නියමිත වස්ත්‍රයක් භාවිත කිරීම.

එකම දිනෙක දී කැපීම, මැහීම, සායම් පෙවීම, කප්පබින්දුව තැබීම සහ සංඝ සම්මුතියෙන් පසුව එදින ම ඇතිරීම සිදුවිය යුතු ය.

කඨින උබ්භාරය

(කඨිනානිසංස අහෝසි වීම/ අත්හැරී යාම)

කඨින අනුමත කර ගත් භික්ෂූන් වහන්සේට හිමි වන පංචානිශංස නියමිත කාල සීමාවට පෙර (එනම් මැදින් පුර පසළොස්වක දක්වා පැවති කාලය නිමවීමට පෙර) අහෝසි වී යන ආකාර 8ක් (මාතිකා අට්ඨ) කඨිනක්ඛන්ධකයේ විස්තර වේ.

පක්කමනන්තිකා

සිවුර ද ගෙන, ආපසු නොඑන අදහසින් ආරාමයෙන් බැහැරව යාම.

නිට්ඨානන්තිකා

සිවුරු කර්මාන්තය අවසන් කර, ආපසු නොඑන අදහසින් යාම.

සන්නිට්ඨානන්තිකා

සිවුරක් මැසීමට තීරණය නොකර, ආපසු නොඑන අදහසින් යාම.

නාසනන්තිකා

සිවුර නැසී (ගින්නෙන්, ජලයෙන් ආදියෙන්) යාම.

සවනන්තිකා

සීමාවෙන් පිටත දී කඨිනය උද්භාර (අහෝසි) කළ බව අසා සිත පැහැදීම.

ආසාච්ඡින්දිකා

ලැබීමට තිබූ සිවුරු බලාපොරොත්තුව සිඳී යාම.

සීමාතික්කන්තිකා

කඨිනය උද්භාර වන සීමාව ඉක්මවා යෑම.

සහබ්භුබ්හාර

සංඝයා එකතුව පොදුවේ කඨින ආනිසංස කාලය නිමා කළ බවට (උබ්භාර) කරන ප්‍රකාශය.

නීතිය සහ විනය

එක් වසරකට, එක් ස්ථානයක, එකක් පමණි. එක ම ආරාමයක හෝ සීමාවක හෝ වසරකට එකම කඨින සිවුරක් පමණක් ඇතිරවිය හැකි ය.

පූර්ව කිච්ච (පූර්ව කෘත්‍ය) කඨිනය අතුරන භික්ෂුව විසින් පෙරවරු කාලයේ දී සිවුර කැපීම, මැහීම, පණ්ඩුපලාස (සායම්) කිරීම ආදී කටයුතු සම්පූර්ණ කළ යුතු ය.

අනුමෝදනා ක්‍රමය

කඨිනය අතුරන භික්ෂුව විසින් ‘ඉම්නා කඨිනේන අත්ථතං සංඝස්ස කඨිනං” යැයි ප්‍රකාශ කර ඇතිරූ පසු, සසුනෙහි අනෙක් භික්ෂූන් විසින් “අත්ථතං භන්තේ කඨිනං, අනුමෝදාම” යැයි පවසා එය අනුමෝදන් විය යුතු ය.

කඨිනක්ඛන්ධකයේ ශික්ෂාකාමී වටිනාකම

සංඝ සාමග්ගිය (එක්සත්කම) කඨින පූජාව තනි භික්ෂුවකට පූජා කළ නොහැකි අතර, එය සමස්ත මහා සංඝ රත්නයට ම (සංඝික ව) පූජා කළ යුතු වීමෙන් සංඝයාගේ සමඟිය සහ එක්සත් භාවය තහවුරු වේ.

භික්ෂූන්ගේ කායික සුව පහසුව

වස් කාලයේ වර්ෂාව නිසා ප්‍රත්‍ය පහසුකම් ලබා ගැනීමට විඳි දුෂ්කරතා මඟහරවා ගැනීම සඳහා සහ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු පහසු කිරීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ලබාදුන් ප්‍රායෝගික විනය සහනයකි.