දියුණුවේ
හිණිමඟ
අත්ථස්ස ද්වාර ජාතකය ඇසුරින්
 සද්ධර්මාරක්ෂක ධර්මාචාර්ය
විද්යාවේදී (ගෞරව)
බුද්ධික ඉන්දීර ධනපාල
එක් සමයක අප භාග්යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙව්රම් වෙහෙර වැඩ වසන සමයෙහි එක්තරා කුල
පුත්රයෙක් අරභයා මේ ජාතක දේශනාව වදාළ සේක.
සැවැත් නුවර මහත් සම්පත් ඇති සිටාණන් කෙනකුගේ පුත්රයෙක් සත් හැවිරිදි වියේ දී ම
නුවණැත්තෙක් විය. එක් දවසක් ඒ කුල පුත්රයා තම පියාණන් සමීපයට ගොස් අභිවෘද්ධියට
හේතු වන කරුණු විචාළේ ය. ඒ සිටාණෝ ඒ ප්රශ්නයට පිළිතුරු දැනගෙන සිටියේ නැත. ඉක්බිති
ඒ සිටාණන්ට මෙසේ සිතිවිල්ලක් පහළ විය.
මේ ප්රශ්නයට සර්වඥයන් වහන්සේ කෙනෙක් හැර වෙන කෙනකුට නිවැරැදි පිළිතුර දිය නොහැකි
යැයි සිතුවේය. පසුව සිටාණෝ පුත්රයා කැඳවා සුවඳ මල් ගෙන ජේතවනාරාමයට ගොස්, සර්වඥයන්
වහන්සේට පූජා කොට වැඳ, එකත්පසෙක හිඳ, සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේට මේ ප්රශ්නය
දැක්වූහ. එවිට සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ අතීත කතාවක් දක්වමින් මේ ගාථාව ඉදිරිපත්
කළ සේක.
ආරෝග්ය මිච්ඡෙ පරමඤ්ච ලාභං,
සීලඤ්ච වුද්ධානුමතං සුතඤ්ච,
ධම්මානුවත්තී ච අලීනතා ච,
අත්ථස්ස ද්වාරා පමුඛා ඡළෙතෙති. :ජාතක පාලි* අත්ථස්ස ද්වාර ජාතකයෙහි සඳහන් මෙම
ගාථාවෙහි දියුණුවේ දොරටු හයක් දැක්වේ.
එයින් පළමුවැන්න ආරෝග්ය සම්පත්තිය යි.
එය පරම ලාභයකි. ආරෝග්ය සම්පත් වර්ග දෙකකි. එනම් කායික නිරෝගී සුවය සහ මානසික
නිරෝගී සුවය යි. කායික රෝගාබාධ ඇතිවීමට හේතු අටක් තිබේ. එනම් වාතය, පිත, සෙම කිපීම,
තුන් දොස් කිපීම, කාලගුණ සෘතු වෙනස්කම්, වැරැදි හැසිරීම්, අනුන්ගේ හෝ තමන්ගේ හෝ
උපක්රම සහ කර්මය, ඥානවන්තයෝ මේ රෝගාබාධ ඇතිවීමේ හේතු නුවණින් තේරුම් ගෙන ඒවායින්
ආරක්ෂා වීමට උත්සාහ ගැනීමයි. මානසික නිරෝගිකම කියන්නේ අපේ සිත රෝගී කරන රාග, දෝස,
මෝහ, මාන, දිට්ඨි, උද්ධච්ච, විචිකිච්ඡා ආදී බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කර තිබෙන
නානාප්රකාර කෙලෙස්ය. අතීත හේතුව සහ වර්තමාන හේතුව රෝගාබාධ හදන බැවින් වර්තමාන කුසල
හේතු වැඩි වශයෙන් රැස් කරගන්න කියා උපදෙස් දී තිබෙනවා. එනිසා නිරෝගී බව තමන්ගේ
මෙලොව දියුණුවට, පරලොව සුගතියට, ශාන්ත නිවනට හේතුවන පළවෙනි දියුණුවේ ප්රධාන දොරටුව
යි.
දෙවැනි දියුණුවේ දොරටුව සීලය යි.
 සීලය කියන්නේ කාය වාග් සංවරය යි. සංවරය හට ගැනීමට හේතු පහක් තිබේ.එනම් සීල සංවරය,
සති සංවරය, ඥාන සංවරය, ඛන්ති සංවරය සහ විරිය සංවරය යි.
සීල සංවරය යනු පංච ශීලය, ආජීව අට්ඨමක සීලය, අට්ඨංග උපෝසථ සීලය, ගහට්ඨ දස සීලය,
සාමණේර සීලය, කෝටියක් සංවර උපසම්පදා සීලය ආදී ශික්ෂාපද සංවරයකින් පිහිටා ඇති නිසා
ප්රාණඝාතය කරන්න, සොරකම් කරන්න, කාමමිථ්යාචාරයේ හැසරෙන්න, බොරු කියන්න, සුරාපානය
කරන්න ආදී මේවාට අවස්ථා තිබුණත් එසේ කරන්නේ නෑ.
ඇස, කන, නාසය, දිව, කය සහ සිත කියන මේ දොරටුවලින් ගන්න අරමුණු නිසා රාග, දෝෂ, මෝහ
ආදී කෙලෙස්් මතු වේ. එබැවින් සීලය රැකීමට මනා සිහියක් අවශ්ය වෙයි. මෙය සති සංවරය
යි.
අපි සමාදන් වූ ශීලය ගැන මනා අවබෝධයක් තිබෙන්න ම ඕනෑ. මේ ශීලය කැඩෙන්නේ පිරිසිදු
වෙන්නේ, අපිරිසිදු වෙන්නෙ මේ ආකාරයටයි. මේ සීලයේ ආනිසංස මෙහෙමයි කියලා නුවණින්
තේරුම් ගෙන සීලය ආරක්ෂා කරනවා. සීලය රකින්නාට බොහෝ දේ ඉවසීමට සිදු වෙනවා. නින්දා
අපහාස, දුක් පීඩා, සීතල උණුසුම, පිපාසය, බඩගින්න, මැසි මදුරු පීඩා, අව් වැසි සුළං
පීඩා, අනුන්ගේ චෝදනා, අපවාද, කායික වශයෙන් එන දැඩි දුක් වේදනා මේ සියල්ල ඉවසන්න
වෙනවා. ඉවසීම නිසා ඛන්ති සංවරය පිරෙනවා.
විරිය සංවරය නිසා සිතට නැඟී එන අකුසල සිතිවිලි පාලනය කර ගැනීමට හැකි වෙනවා. සීල
සංවරය, සති සංවරය, ඛන්ති සංවරය, ඥාන සංවරය පවත්වා ගැනීමටත් සීලවන්තයාට හැකි වෙනවා.
තමා අලස වුණා නම්, දුර්වල වුණා නම් මේ සියලුම සංවර බිඳගෙන සීලය කඩා වැටෙනවා. එම
නිසා වීර්යය දැඩි ලෙස තිබෙන්නට ඕනෑ. මේ සංවර පහ ඇතොත් සීලවන්තයෙක් වෙනවා. මෙලොව
වශයෙන් ආනිසංසත් ලැබෙනවා.
තුන්වැනි කාරණය වෘද්ධානුමතය යි.
මෙහි වෘද්ධයෝ නම් සීල වෘද්ධ, ගුණ වෘද්ධ, ඥාන වෘද්ධ, තපෝ වෘද්ධ, වයෝවෘද්ධ. ශීලයෙන්
වැඩිහිටි, ගුණයෙන් වැඩිහිටි, නුවණින් වැඩිහිටි, කෙලෙස් තවන ප්රතිපත්ති ආදියෙන්
වැඩිහිටි, වයසින් වැඩිහිටි කියන තමන්ගෙ මව්පියන්, ගුරුවරුන්, වැඩිහිටියන්,
උපදේශකවරුන්, භික්ෂූන් වහන්සේ ආදී වැඩිහිටි උතුමන්ගෙන් අවවාද අනුශාසනා ගැනීම
දියුණුවේ දොරටුවක්.
හතර වැනි කාරණය සුත හෙවත් බහුශ්රැත බව යි.
බහුශ්රැතභාව ආගම සහ අධිගම ලෙස දෙයාකාර වේ. ආගම බහුශ්රැත යනු බුද්ධ ධර්මය ඉගෙන ගෙන
තිබීමයි. තමන්ගේ ශක්ති ප්රමාණයෙන් ආගම බහුශ්රැතභාව වැදගත් වේ. බහුශ්රැතභාවය තිබේ
නම් තමාට පැමිණෙන ප්රශ්නවල දී කම්පා නොවී ඒවාට නියම පිළිතුරු ලබා ගන්න හැකි වෙනවා.
තවද දුකට පත් වූවන් දුකින් මුදා ගැනීමට, නොමඟ යන අය සුමඟ යැවීමට, බයට පත්වූවන්
බයෙන් මුදා ගැනීමට, ශෝකයට පත් වූවන් ශෝකයෙන් මුදා ගැනීමට, ශ්රද්ධා නැති අය
ශ්රද්ධාවෙහි පිහිටුවීමට, සීලය නැති අය සීලයෙහි පිහිටුවීමට, ත්යාගවන්ත නැති අය
ත්යාගවන්තභාවයේ පිහිටුවීමට, ඥානය නැති අය ඥානයේ පිහිටුවීමට, ප්රමාද අය අප්රමාද
කිරීමට මේ ආදී නොයෙක් අවස්ථාවල දී බුදු බණ දැනගෙන තිබීමෙන් ඔවුන්ට උපකාර කළ හැකි
වෙනවා. බුද්ධ ධර්මය පොතපතට සීමා කරන්නේ නැතිව මේවා ඉගෙන ගැනීම කළ යුතු යි. ඇසූ
පමණින් අනෙක් කනින් අහක දමන්නේ නැති ව දරාගෙන තබා ගන්න ඕනෑ. ධර්ම ශ්රවණය කිරීමෙන්,
දහම් පොත්පත් කියැවීමෙන්, දහම් පද පාඩම් කිරීමෙන්, අර්ථය හැදෑරීමෙන්, සාකච්ඡා
කිරීමෙන්, චින්තනය කිරීමෙන් සියලු ආකාරයෙන් දහම් දැනුම දියුණු කර ගැනීම ආගම
බහුශ්රැතභාවය යි.
අධිගම බහුශ්රැත භාවය කියන්නේ ධ්යාන, සමාධි, සමාපත්ති, අභිඥා, මාර්ගඵල ලබා තිබීම
යි. බහුශ්රැතභාවය මෙලොව දියුණුවටත්, පරලොව සුගතියටත්, ශාන්ත නිවන ලබා ගැනීමටත්
උපකාර වේ.
පස්වැනි කාරණය ධම්මානුවත්ති බව යි.
ධර්මානුකූල ව කය, වචනය සහ සිත පැවැත්වීමයි. ධර්මයට අනුවර්තනය වීමයි. තමන්ගේ සිතුම්
පැතුම් ධර්මානුකූල කර ගැනීම යි. හැකි සෑම විට ම බුදුගුණ මෙනෙහි කිරීම, දහම් ගුණ, සඟ
ගුණ ආදී මෙනෙහි කිරීම තමන් ගත් සීලය ආවර්ජනා කිරීම, කරණීයමෙත්ත සූත්රය, මහා මංගල
සූත්රය මෙනෙහි කිරීම ආදී ලෙස ධර්මයට නැමීගත් ජීවිතයක් පැවැත්වීමෙන් මෙලොව දියුණුව,
පරලොව සුගතිය, ශාන්ත නිවන ගෙනදීමේ දියුණු දොරටුවක් වෙනවා.
හය වැනි කාරණය අලීනතා හෙවත් අනලස් බව යි.
අලසකම සෑම දෙයකට ම බාධාවකි. දියුණුවට බාධාවකි. සීලය රැකීමට, බහුශ්රැතභාවය ඇති කර
ගැනීමට නොහැකි වේ. දුබලකම්, කම්මැලිකම් ඇති විට ඉගෙන ගැනීමට ද නොහැකි වේ. කම්මැලිකම
නැති කර ගැනීමට නම් වීර්යයෙන් යුක්ත වීම, නුවණට හූරුව කල්පනා කිරීම හෙවත් යෝනිසෝ
මනසිකාරයෙන් යුක්තවීම, අප්රමාදී වීම වැදගත් වේ.
මේ කරුණු හයෙන් එදා සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ ඒ පියතුමාටත්, ඒ පුතණුවන්ටත්
අත්ථස්ස ද්වාර ජාතක දේශනාව වදාළ සේක. මේ කරුණු හය අප සිත්හි දරාගෙන එය අනුගමනය
කරමු. දියුණුවේ දොරටු අනුගමනය කරමින් සංසාර සාගරයෙන් එතෙර වූ බුදු, පසේබුදු,
මහරහතන් වහන්සේ ගමන් ගත් නිවන් මඟට අවතීර්ණ ව, අපටත් දියුණුවෙන් දියුණුවට පත්වී
නොපිරිහෙන දියුණුව වන අග්ර වූ නිර්වාණය සාක්ෂාත් කර ගැනීමට ලැබේවා’ යි ප්රාර්ථනා
කර ගනිමු. |
