|
දළදා වහන්සේගේ භාරකාරිත්වය
රාජකීය පණ්ඩිත, දර්ශනපති
මහවෙල රතනපාල හිමි
මහනුවර යුගයේ දළදා ඉතිහාසය සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කරන විට කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ
රජුගේ කාලය (1742-1782) අතිශය වැදගත් ය. අභාවයට ගොස් තිබූ භික්ෂු උපසම්පදාව සියම්
දේශයෙන් රැගෙන විත් ශ්රී ලංකා ද්වීපය තුළ බුද්ධ ශාසනය නැවත පිහිටුවීම උදෙසා අමිල
මෙහෙයක් කළ කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ රජතුමන් ඉන් නොනැවතී වැලිවිට ශ්රී අසරණ සරණ
සරණංකර සංඝරාජයන්ගේ උපදෙස් පරිදි දිවයින පුරා විසිරි පැවති පුරාණ විහාරයන් නැවත
ප්රතිසංස්කරණය කරමින් හා නව විහාර කර්මායන්තයන් ආරම්භ කරමින් සම්බුද්ධ ශාසනයේ
අභිවර්ධනය උදෙසා සිදු කරන්නට යෙදුනේ අතුල්ය සේවයකි.
කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ රජ දවස දළදා වහන්සේගේ සුරක්ෂාව සහතික කිරීමට කටයුතු කරනු
ලැබුවත් ඉන් අනතුරුව සිදුවු ලන්දේසී හා ඉංග්රිසී ආක්රමණයන් හමුවේ දළදා වහන්සේගේ
සුරක්ෂාව උදෙසා චිරස්ථායි ආරක්ෂක විධිවිධානයන් සම්පාදනය කිරීමට මල්වතු-අස්ගිරි
උභය මාහවිහාරීය මහනායක මාහිමිවරුන්ට සිදු විය. විශේෂයෙන් ම අභ්යන්තරික දේශපාලනික
අර්බුද හමුවේ ශ්රී වික්රම රාජසිංහ රාජ්යත්වයෙන් පහකර බ්රිතාන්ය සිරකරුවකු බවට
පත් වීමෙන් පසු එතෙක් පැවති සිංහල බෞද්ධ රජකුගේ රාජ්ය පාලනය වෙනුවට බ්රිතාන්ය
යටත් විජිත පාලකයන්ගේ ග්රහණයට ලක්දිව නතුවිය.
 එකී සංසිද්ධීන්ගේ කූට ප්රාප්තිය 1815 උඩරට ගිවිසුමත් සමඟ ඇති විය. එතෙක් ලක්දිව
පාලනය කළ සාම්ප්රදායික පාලන ව්යුහය දෙදෙරා ගොස් අධිරාජ්යවාදීනගේ පාලන තන්ත්රයට
ලංකා රාජ්ය යටත් වීමත් සමඟ ම දළදාවේ භාරකරුවා රටේ උරුමක්කාරයා යන සාම්ප්රදායික
ජනමතය අභියෝගයකට ලක්වන්නට විය. මෙම තීරණාත්මක අවස්ථාවේ දී දළදා වහන්සේගේ සුරක්ෂාව
උදෙසා විචක්ෂණශීලි ක්රියා මාර්ගයක් ගැනීමට උභය-මහාවිහාරයන් දැරූ ප්රශස්ත
උත්සාහයට මනා නිදර්ශනයක් ලෙස උඩරට ගිවිසුමේ 5 වැනි වගන්තිය දැක්විය හැකි ය.
එතෙක් රාජ්ය සම්ප්රදාය තුළින් පිළිගත් බුද්ධ ශාසනයේ ආරක්ෂාව සහතික කිරිමේ රාජ්ය
වගකීම නෛතික රාමුවක් තුළට ඇතුළත් වීමේ ප්රාරම්භක අවස්ථාව ලෙස මෙය හැඳීන්විය හැකි
ය.
බෞද්ධාගමික වත්පිළිවෙත් හෙළා දකිමින්, ඒවා ගර්හාවෙන් ප්රතික්ෂේප කළ බ්රිතාන්ය
පාලයකයන් මෙවැනි සම්මුතියකට එකඟ වීමට පොළඹවා ගැනිම ම ලාංකිකයන් ලැබූ ජයග්රහණයක් බව
සිතිය හැකි ය.
මල්වතු-අස්ගිරි උභය මහාවිහාරිය භික්ෂූන් මගින් දළදා වහන්සේගේ තිරසර සුරක්ෂාව
උදෙසා ගන්නා ලද විචක්ෂණශීලී ම තීරණයක් ලෙස උඩරට ගිවිසුමෙහි පස්වැනි වගන්තිය
හැඳීන්විය හැක. එමෙන් ම මල්වතු-අස්ගිරි උභය මහා විහාරයේ ඓතිහාසික බලය අවතක්සේරු
කරමින් මෙරට පාලනය කිරිම සිදු කළ නොහැකි බවට බ්රිතාන්යයන් අවබෝධ කර ගත් අවස්ථාවක්
ලෙස ද පස්වැනි වගන්තිය හැඳීන්විය හැකි ය. | 